જીવમાંથી શિવ અને નર માંથી નારાયણ તરફ માર્ગદર્શિત કરે તેવા સદગુરૂની કૃતજ્ઞતા વ્‍યક્ત કરવાનો દિવસ એટલે ગુરૂપુર્ણીમાં

જીવમાંથી શિવ અને નર માંથી નારાયણ તરફ માર્ગદર્શિત કરે તેવા સદગુરૂની કૃતજ્ઞતા વ્‍યક્ત કરવાનો દિવસ એટલે ગુરૂપુર્ણીમાં

આજનો વ્‍યક્તિ અને સમાજ અનિતી, રાજનિતી, કપટનિતી, સંકુચિતતા, સ્‍વાર્થ, અસંયમ, પરિગ્રહ અને ધોખાધડી જેવા અનેક કારણો અને ઉપકરણોથી ઘેરાયેલો છે. કારણ  વગર જેટલુ અવળચંડુ અને કટુષાય એટલુ જ કાર્ય વિચિત્ર,વિષમય અને નિમ્‍ન કોટીનું બને છે. દરેક કાર્યનો પાયો છે વિચાર,કાર્ય કે આચાર એ વિચારનીજ ક્રિયાત્‍મકતા છે.વિચારની દશા-દિશા ઉપર કાર્યનાં શુભ અશુભ હોવાનો આધાર છે.શુભ વિચારો-શુભ સંકલ્‍પો, શુભ અને કલ્યણમયી કાર્યની ઉત્તમ ઈમારત ખડી કરે છે.સુંદર વિચાર અને સારા કાર્યો સત્‍વશીલ શિક્ષણથી મળતા હોય છે. અને આવી ચેતનાં શિક્ષા ગુણીયલ ગુરુ જ આપી શકે . . વિક્રમ સંવતનાં અષાઢ માસની પૂર્ણિમાંને આપણે સૈા ગુરુપૂર્ણિમાં તરીકે ઉજવીએ છીએ. આમ તો અષાઢ માસ એટલે ત્‍યાગ અને સેવાનો માસ, અષાઢી બીજ અને પૂનમ એ ધાર્મિકતામાં સત્કાર્યોની સુવાસનાં દિવસ. . .ગુરૂની ભક્તિની કૃતજ્ઞતા વ્‍યક્ત કરવા સંસ્‍કારી અને રાષ્‍ટ્રભાવનાં પ્રેરીત કાર્યથી દેશને ગૈારવ હાંસલ થાય તેવુ કાર્ય કરીએ.

                   અશુભ સંકલ્‍પો અને અનુચિત વિષયમ અને વિકારગ્રસ્‍ત કાર્યોની શૃંખલાનું નિર્માણ કરે છે.ઝેર પાયેલા તીર,ખંજર કે દોરાનો ઘસરકો તેનાં પાવા વાળાને પણ ખતમ કરી શકે છે તેમ વિષમ કાર્યોનું છે. ધૃણા તિરસ્‍કારની શીખ આપતા ઢોંગી ધતિંગબાજ ગુરૂ ઠગ વિદ્યા જ શીખવી શકે અને તેનો ભોગ પણ ખુદ જ બનતા હોય છે.

               વિચારોમાં ઉમદાપણું, વિચારોમાં નિઃસ્‍વાર્થપણું અને અપરિગ્રહી સમાજમાં સ્‍વાર્થ વિષૈલી અનીતી-રાજનિતી આજે આગવી ઓળખ બનતી જાય છે. ઉસ્‍તાદ હોવુ, કાબા લુચ્‍ચા કે અઠંગ ખેલાડીપણું ગઠીયા હોવુ એ જાણે કે આજનાં સમાજમાં ગુણાવરણ અને આજનાં સમાજનું ભુષણ બનતુ જોવા મળી રહ્યુ હોય તેમ નથી લાગતુ ? આ બધી દુર્ગુણી ગુરૂનાં  આર્વિભાવની અસરથી થતુ હોય તે સામાન્યપણે માનવા જેવુ બને. . . .!

           વેદમાં એક વાક્ય એ અમર વાક્ય છે, “ચારે દિશાએથી મને શુભ વિચાર પ્રાપ્‍ત થાઓ.”આ વેદવાક્ય એ અમર વાક્ય છે. જીવન આનંદનું ઉત્તમતા અને શાંતીનું એક અતિ ગુઢ રહસ્‍ય એટલે આદર્શ ગુરૂપદ ,ઉત્તમ ચેતનાનો સંચાર ગૂરૂ  તરફથી શિષ્‍ય તરફ વહે છે.

           શાસ્‍ત્રોમાં વિદ્યાનાં અનેક પ્રકાર બતાવવામાં આવ્‍યા છે. તેમાં મહત્‍વનાં એવા ગુરૂમુખી વિદ્યા ,મન્‍મુખી વિદ્યા, સુર્યમુખી વિદ્યા અને સન્‍મુખી વિદ્યા છે. ગુરૂનાં મુખેથી નિકળેલી આજ્ઞા કે વચનનું અક્ષરસઃ પાલન કરવુ તે ગુરૂમુખી વિદ્યા, ગૂરૂનાં વચનનો કે શાસ્‍ત્રોનો મનમાં આવે તેમ અર્થઘટન કે અમલ કરવો તે મનમુખી વિદ્યા, સુર્યનારાયણ પાસેથી વિદ્યા હાંસલ કરવા હનુમાનજી સુર્યનાં રથ આગળ પાછા પગે ચાલતા રહી જેમ પ્રતીકુળ પરિસ્‍થિતીએ પણ વિદ્યા હાંસલ કરતા તે પ્રયત્નને સુર્યમુખી વિદ્યા,અને ચોથી વિદ્યા એ સન્‍મુખી વિદ્યા . . જેમાં શિષ્‍ય ગૂરૂની સન્‍મુખ બેસી રહે ત્‍યારે ચેતનાનું સંપ્રેષણ થાય છે. ચેતનાં ગુરૂ તરફથી શિષ્‍ય તરફ વહે તે સન્‍મુખી વિદ્યા.આમ તો માનવ માત્રને જીવનથી મૃત્‍યુ સુધી નિરંતર શિક્ષાની જરૂરત રહે છે. તે પછી વ્‍યક્તિ પાસેથી મળે કે નિર્જીવ પદાર્થ પાસે કે પશુ-પક્ષી પાસેથી… દરેક વસ્‍તુ,પદાર્થ કે સજીવ કઇંક તો  બોધ આપતા જ હોય તે એક પ્રકારની શીખ જ છે. ગુરૂ દતાત્રેયને પણ અનેક ગુરુ ધારણ કર્યાની વાત આપણે સાંભળતા આવ્‍યા છીએ. આપણી ગુર્જરધરાનાં પ્રાન્‍ત પ્રમાણે નામ છે.જેમ કે ચરોતર ,હાલાર, ભાલ, વાગડ, ઝાલાવાડ, સૈારષ્‍ટ્ર વગેરે અને તેમાય સૈારાષ્‍ટ્રનાં સોરઠ પરગણામાં પણ કાઠીયાવાડ, નાઘેર, ઘેડ,ઓખાઇ,બરડો, આલેચ, સોરઠ વગેરે આમ પ્રદેશ અને પ્રાન્ત પ્રમાણે રહેણીકરણી ,પહેરવેશ ,રીત રીવાજો, અને લોકસંસ્‍કૃતિ પણ ભાતીગળ છે. છતાં એક વાત સર્વસામાન્‍ય છે,તે લોકસંસ્‍કૃતિને અનુરૂપ ધર્માલયો પણ શ્રધ્ધા કેન્દ્ર બનીને જન સમાજને સંસ્‍કારી અને સભ્યશીલ વસુદૈવકુટ્ટુંબકમની શીખ આપી પરસ્‍પર ભાઇચારો અને ધર્મની શીખ આપતા રહ્યા છે. જૂનાગઢ જીલ્‍લો એટલે ગરવા ગિરનારની છત્રછાયા વાળો પ્રદેશ વનરાજ કેસરી અને ગીરીકંદરા વાળા આ પ્રદેશમાં સિધ્ધ સંતો, સાહિત્‍યકારો અને કવીઓ,મહામાનવો આજેય સમાજજીવનને  માર્ગદર્શક બની ધર્મ અને સંસ્‍કાર આચરણનાં સિંચન કરે છે. કહેવાય છે કે ગિરનાર ક્ષેત્રપર નવનાથ અને ૬૪ જોગણીનો વાસ છે. અમર આત્‍માઓ અહીં વિરામ ફરમાવે છે. ગુરુ શિષ્‍યની ચરમસિમા એવા મહાશિવરાત્રીનાં દિવસે સંત અને સિધ્ધોનાં દર્શન અહીંજ થાય છે. તે પદેથી ગુરૂભક્તિની વાત કરવી આ પર્વે અનુચિત નહીં લેખાય. . .

            જુનાગઢનાં ભક્તકવી નરસીંહ મહેતાએ રાધેક્રિષ્‍નાને ગુરુમંત્ર બનાવીને દ્વારિકાધીશને પણ પામી શક્યા હતા. આપાગીગા ,સત્ત દેવીદાસ, દાતાર, દાદા મેકરણ, શેઠ શગાળશા જેવા સંત સમાગમથી જીવનનાં મુલ્‍યો બદલી જાય છે ત્‍યારે આપણાં જીવન ઘડતરમાં ફાળારૂપ ગુરુ તરીકે ભાગ ભજવનાર મહામાનવોને શ્રધ્ધાપુર્વક મસ્‍તક નમાવીને કૃતજ્ઞતા જો વ્‍યક્ત ના કરીએ તો નગુણા લેખાશુ.

               ગુરૂપુર્ણિમાં એટલે આધ્યાત્‍મીક વિકાસનું સરવૈયુ કાઢવાનો પવિત્ર દિવસ, ગુરૂની ગરીમાંનું ગૈારવવંતુ પર્વ એટલે ગુરુપુર્ણીમાં . . આ ભવાટવીમાં ભમતા માનવીને દિવ્યતાનો રાહ ચિંધનાર સદગુરુનાં ઉપકારોથી ઋણમુક્ત થવા ગુરૂનાં પૂજનનો મહિમાવંત દિવસ. . જેનું મન વશમાં ન હોય તે લઘુ અને જેનું મન વશમાં હોય તે ગુરૂ ..  બસ આટલી જ વાત સમજીએ તો પણ લઘુ-ગુરૂનાં સિમાડા આપણે સમજી શકીશુ. ગુરુ એટલે સંયમની મુર્તિ,જીવમાં અજ્ઞાનનો અંધકાર દૂર કરી જ્ઞાનનો પ્રકાશ રેલાવે તે ગુરૂ. .કનક –કાંતા અને કિર્તીનાં પવન જેને હલાવી ન શકે તેવા મહામાનવ એટલે  ગુરૂ. . .જીવાત્‍માને સત્‍યરૂપી પરમાત્‍મા તરફ લઇ જાય તે સદગુરૂ . આપણીં સંસ્‍કૃતિમાં ગુરૂશિષ્‍યનો સંબંધ અલૈાકીક છે. જીવમાંથી શિવ અને નરમાંથી નારાયણ પ્રતિ ધ્યેયનું માર્ગદર્શન ગુરુ શિષ્‍યનું આત્‍યંતિક કલ્‍યાણ કરે છે. ગુરૂનાં લાખો ઉપકારો કૃતજ્ઞતાપૂર્વક ગુરૂપુર્ણીમાં ઉજવીને આપણે સાર્થક કરીએ . . . ગુરુ પૂજન એટલે ? જ્ઞાન-વૈરાગ્યવાદી એશ્‍વર્ય સંપન્‍નથી સદગુરૂનાં અભ્યુદયને નિઃશ્રયસ માટે સર્વ કાંઇ કરી છુટવાની નિઃસ્‍પૃહ તત્‍પરતા, વિશ્‍વ કલ્‍યાણની ભાવનાં વગેરે અનંત દિવ્‍ય ગુણોથી પૂજન એનો ગુરુત્‍વની સંભાવનાં મહત્તાનું સન્માન, સદુપદેશને આચરણમાં ઉતારવાની સંકલ્‍પરૂપ લોકસંગ્રહ અને કૃતજ્ઞતાદર્શક સમારંભ. ગુરૂને સાધારણ અક્ષર સમજવાથી અને પ્રતિમાને સામાન્‍ય શિલા માનવાથી જીવન અધોગતિ તરફ પ્રયાણ કરે છે.

                 આપણાં ઈતિહાસમાં સ્‍વામિ વિવેકાનંદજી-રામકૃષ્‍ણ પરમહંસ, છત્રપતિ શિવાજી- ગુરૂ રામાનંદજી, સંતશ્રી જલારામ ગુરૂ ભોજલરામ, અરે શ્રી રામનાં ગુરૂ વિશ્વામિત્ર અને શ્રીકૃષ્‍ણનાં ગુરૂ સાંદીપની, કર્ણ અને ભીષ્‍મનાં ગુરૂ શ્રી પરશુરામ , અરે કોણ કોનાં ગુરૂ  અને કોણ કોણે ક્યારે ક્યા ગુરૂ પાસેથી શિક્ષા હાંસલ કરી તેની વાત કરવા જઇએ તો ભારતીય સંસ્‍કૃતિનાં એક એક પાત્રનાં જીવન કવનથી પરિચય કેળવવો પડે,મહિમાવંત વિભુતિઓનાં પ્રેરક જીવનને જો કોઇ અજવાશનો પથ કંડારવા માર્ગદર્શક બન્યુ હોય તો માતા પછીનું સ્‍થાન ગુરૂનું લેખાય.આથી જ ગુરૂની સાર્થક શિક્ષા શિષ્‍યનાં ઉજ્જવળ ભાવીમાં પુરવાર થતી હોય છે.

                 આજની આધુનિક શિક્ષા પધ્ધતિથી જીવનઘડતર કરનાર આદર્શ શિક્ષક પણ આધ્યાત્મિક જીવનની રાહ દેખાડનાર સંત સમાન જ છે. રાજ્ય સરકારશ્રીએ પણ શૈષવકાળથી જ શિક્ષાને મહત્‍વ આપીને મનુષ્‍ય જીવનઘડતરમાં છેવાડાનાં ગરીબ ઘરનો બાળક કે દીકરી અભ્યાસથી વંચિત ના રહે તેની ખેવના કરી છે. માનવ જીવન કંડારવા માત્ર વ્યક્તિ જ ગુરુ હોય એવુ નથી બનતુ દરેક વ્‍યક્તિ જડ-ચેતન તમામ માંથી પ્રેરણા બોધ તરીકે કઇંક નવુ શિખે છે. મહાભારતમાં એકલવ્‍યે ધર્નુવિદ્યા દ્રોણનાં માત્ર પ્રસ્‍થાપીત મુર્તિને સામે રાખીને શ્રેષ્‍ઠ ધનુર્ધર બની શક્યા હતા. આમ જીવનમાં જન્‍મથી મૃત્‍યુ સુધી નિરંતર શિક્ષણ મળતુ જ રહે છે,અને આપણે મેળવતા પણ રહી છીએ.આથી જ જીવનકાળમાં આમ જોઇએ તો અનેક ગુરૂ પાસેથી કઇંક ને કઇંક શિક્ષા મેળવી જીવનમાં આત્‍મસાત કરી હોય છે. આમ કેળવણીનાં સરવૈયાનો દિવસ એટલે ગુરૂપુર્ણીમાંનો દિવસ. આવો આપણે પણ આખા વર્ષનાં જીવનઘડતરમાં સારા પાસાને આ દિવસે યાદ કરી અને નવા સંકલ્‍પ કરીએ એ  પર્વની શીખ માનીએ.

                                                    હરી ઓમ તત્‍સત જય ગુરુ દત્ત

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s